فتنه غرب و شرق علیه مسلمانان - فصل دوم کتاب عصر ظهور

واژه " فتنه " در قرآن کریم و احادیث به دو معنى عام و خاص آمده است .

معنى عام آن عبارت از هر امتحان و آزمایشى است که براى انسان پیش آید ،

خواه از ناحیه خود انسان باشد یا از ناحیه شیطان و یا از سوى مردم و خواه انسان از

امتحان ، کامیاب و روسفید بیرون آید و از گرفتارى برهد و یا در آن سقوط کند .

اما معنى خاص آن عبارت از حوادث و پیشامدهایى است که مسلمانان را از

زاویه اعتقادى در بوته امتحان قرار دهد . فتنه هائى که پیامبر ( صلى الله علیه وآله ) نسبت به آن هشدار

داده به همین معناست .

اصحاب پیامبر و تابعین ( 1 ) علیرغم اختلاف هاى اعتقادى ، روایات متعددى

نقل کرده اند که بر اساس آن پیامبر اکرم ( صلى الله علیه وآله ) مردم را از فتنه ها و دسیسه هاى بعد از

خود برحذر داشته است .

در میان صحابه " حذیفة بن یمان " با احادیث مربوط به این فتنه ها بیش از

دیگران آشنا است ، چرا که او تمام سعى خود را به کار بست تا وقایع مربوط به آنرا

از رسول خدا سؤال کرده و ثبت و ضبط نماید . به همین خاطر بسیارى از روایات

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) تابعین به مسلمانانى گفته مى شود که در صدر اسلام موفق به درک محضر رسول خدا نشدند و

مطالب اسلام را از صحابه پیامبر گرفته اند

 

مربوط به " فتنه ها " توسط حذیفه از پیامبر خدا ( صلى الله علیه وآله ) یا از امیر المؤمنین ( علیه السلام ) نقل شده

است . حذیفه از اصحاب خاص امیر المؤمنین نیز به حساب مى آمد . او مى گوید :

" تا روز قیامت هیچ گروه توطئه گرى نیست که تعدادشان به سیصد تن برسد مگر آنکه اگر بخواهم نام

سردستگان و نام پدران و محل سکونتشان را بیان کنم ، همه این اطلاعات ، از آموخته هاى رسول خدا ( صلى الله علیه وآله )

به من است . "

و مى گوید :

" اگر تمام آنچه را که مى دانستم براى شما بازگو مى کردم ، مرا تا شب مهلت نمى دادید " ( 1 )

یعنى مرا فوراً مى کشتید و منتظر تاریکى شب نمى شدید .

از این حدیث روشن مى شود که مردم بعد از وفات پیامبر ( صلى الله علیه وآله ) گرفتار فتنه

مى شوند .

توجه فراوان مسلمانان به احادیث فتنه ها ، به جایى رسید که گاهى احادیث

مربوط به حضرت مهدى ( علیه السلام ) را تحت الشعاع خود قرار داد ، زیرا پیامبر خبر داده که

امت از فتنه رها نخواهد شد مگر بدست حضرت مهدى ( علیه السلام ) . از این رو نویسندگان

کتابها و مجموعه هاى حدیثى ، فصلهائى را تحت عنوان " فتنه ها و جنگ هاى مهم "

که پیامبر از وقوع آنها خبر داده ، تدوین نموده اند .

همچنانکه عده اى از راویان و دانشمندان اسلامى کتابهائى را به صورت مستقل

در این باره تألیف نموده و روایات مربوط به آن را گرد آورده اند .

تعداد این فتنه ها در کلام پیامبر خدا ( صلى الله علیه وآله ) ، متفاوت است . در بعضى پنج فتنه و در

برخى چهار یا شش یا هفت و یا بیشتر ذکر شده است .

علت این اختلاف ، آن است که حضرت ، گاهى فتنه هاى داخلى را مى شمردند

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) نسخه خطى ابن حماد ص 1 - 2 .

و گاهى فتنه هاى خارجى را . یا آنکه فتنه ها را بر اساس تأثیرى که بر مسلمانان

مى گذارد توصیف مى کردند .

بررسى تعداد فتنه ها و یا انطباق آنها با تاریخ مسلمانان مهم نیست بلکه مهم ،

شناخت آخرین فتنه اى است که همه معتقدند با ظهور حضرت مهدى ( علیه السلام ) آشکار

خواهد شد . در احادیث ، ویژگى هاى این فتنه بسیار شبیه به توطئه اخیر غربى ها

است که در ابتداى قرن حاضر دشوارى ها و مصیبت هاى بسیارى را بر ملل مسلمان

وارد کرده است ، چرا که غربى ها در داخل سرزمین هاى اسلامى با ما جنگیده و بر

ثروت و سرنوشت ما مسلط گشته اند و شرقى ها نیز در این توطئه با آنان همکارى

کرده و بخشى از سرزمین مسلمانان را تصرف و آثار اسلام را از آن محو ساخته و آن

را تحت فرمانروائى خود درآورده اند .

اینها نمونه هایى از احادیث است :

از پیامبر اکرم ( صلى الله علیه وآله ) نقل شده که فرمود : " چهار فتنه و آشوب بر امت من وارد شود که در فتنه اول ، خونها

جارى و در دومى ، خونها جارى و اموال پایمال و در فتنه سوم ، خونها جارى ، اموال پایمال و نوامیس مردم

هتک شوند . اما فتنه چهارم فتنه اى کور و کر و فراگیر است و همچون کشتى گرفتار در دریاى متلاطم راهى

براى نجات آن دیده نشود و مردم پناهنگاهى نیابند . آن فتنه از شام آغاز شود و عراق را فرا گیرد . سرتاسر

جزیره را درهم کوبیده و بلا و گرفتارى ، مردم را همچون پوست دباغى شده کند ، هیچ کس نمى تواند بگوید :

بس کنید و دست نگهدارید ! اگر آن فتنه را از ناحیه اى برطرف سازند از ناحیه اى دیگر سربرآورد " ( 1 )

و در روایتى آمده است :

" زمانى که فتنه فلسطین رخ دهد ، وضع شام همچون آب درون مشک آشفته شود و چون وقت پایانش

فرا رسد ، پایان پذیرد . در حالى که شما جماعتى پشیمان و اندکید . " ( 2 )

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) الملاحم والفتن ص 17 .

( 2 ) ابن حماد ص 63 . به این ماجرا در بخش " نقش یهود در عصر ظهور " خواهیم پرداخت .

و در روایتى دیگر مى گوید :

" آن فتنه و آشوب ، شام را احاطه مى کند و عراق را دربرمى گیرد ، و جزیره را در هم مى کوبد . " ( 1 )

و در روایتى چنین آمده :

" آنگاه فتنه اى پدید آید که هر چه سخن از پایان آن رود ادامه یابد ، هیچ خانه اى باقى نماند مگر آنکه

فتنه داخل آن شود ، و هیچ مسلمانى نماند مگر آنکه سیلى آن را بر صورت خود لمس کند تا آنکه مردى از

خاندان من ظهور نماید " ( 2 )

براى این فتنه که به گفته تمام احادیث ، آخرین فتنه قبل از ظهور است ،

ویژگى هاى گوناگونى بیان شده که توجه به آنها از اهمیت خاصى برخوردار است :

اول : روایات فتنه قبل از ظهور در منابع شیعه و سنى به شکلى مطرح شده که به

آن " تواتر اجمالى " گفته مى شود . یعنى اگر چه الفاظ در این روایتها با یکدیگر

متفاوتند اما همه آنها با وجود راویان متعدد ، معنى و منظور واحدى را بیان مى کنند

بطورى که با کمى دقت و تأمل ، این اطمینان حاصل مى شود که محتواى این

احادیث را پیامبر خدا ( صلى الله علیه وآله ) و اهل بیت وى ( علیهم السلام ) بیان فرموده اند .

دوم : این فتنه ، همه زوایاى فرهنگى و اقتصادى مسلمانان را دربر مى گیرد تا

جائى که تمام چیزهاى حرام ، حلال شمرده مى شود و در روایت دیگر مردم آن

زمان به " صماء ، عمیاء " یعنى کَر و کور توصیف شده اند ، یعنى سخنى نمى شنوند

تا بتوان با گفتگو آنها را از کارى دور کرد ، و نمى بینند که بین این و آن فرق بگذارند ،

این فتنه عمومى وارد هر خانه اى شده و بر شخصیت هر مسلمانى ضربه مى زند ، و

جامعه مسلمین را همچون کشتى گرفتار شده در طوفان دستخوش امواج شدید

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) ابن حماد ص 9 .

( 2 ) ابن حماد ص 10 .

 

 

 صفحه : 37

 

حوادث مى کند . کسى در برابر خطر این فتنه نسبت به دین خود و خانواده اش

پناهگاهى نمى یابد و از جور فرمانروایان ستم پیشه و دار و دسته شان محل امنى

باقى نمى ماند !

سوم : نقطه شروع این فتنه ، منطقه شام است . به همین جهت دشمنان ، آنجا را

" مهد گسترش تمدن " مى نامند و سنگ بناى کشور اسرائیل را در آن ایجاد مى کنند .

در روایتى دیگر از عبارت " احاطه بر شام " استفاده شده یعنى این فتنه ابتدا شام

را در برمى گیرد و سپس به دیگر سرزمینهاى اسلامى کشیده مى شود .

روایتى دیگر نام " فتنه فلسطین " بر آن نهاده که موج این فتنه ، بر ساکنان منطقه

شام بیش از دیگران تأثیرگذار خواهد بود .

چهارم : این فتنه مدت طولانى ادامه مى یابد و راه حلها برایش سودمند واقع

نمى شود زیرا فتنه ، فتنه اى است با ابعاد فرهنگى و عمیق تر از آن که از طریق ترمیم

و اصلاح ، چاره جوئى شود . از سوى دیگر موج مقاومت مردم و موج دشمنى

دشمنان سبب از هم گسیختن تمام راه هاى مسالمت آمیز مى گردد .

چنانکه در روایت آمده :

" از ناحیه اى دست به کار اصلاح آن نشوند مگر آنکه از سوى دیگر گسسته شود " .

و در روایت دیگر آمده :

" از جانبى چاره جوئى نکنند مگر آنکه از سوى دیگر گسسته شود " .

معناى هر دو روایت یکى است ، زیرا این فتنه فقط با قیامى که زمینه ساز

حکومت حضرت مهدى ( علیه السلام ) است و سپس با ظهور آن حضرت ارواحنا فداه خاتمه

خواهد یافت .

تعداد زیادى از روایات با صراحت بیان کرده اند که آن فتنه ، آخرین فتنه قبل از

ظهور و متصل به ظهور حضرت است و برخى روایات آن را بطور واضح فتنه متصل

 

 صفحه : 38

 

به ظهور معرفى نکرده اند ، بلکه از آن بعنوان آخرین فتنه تعبیر نموده اند ، اما

مشخصاتى که برایش شمرده اند ، همان ویژگیهاى فتنه متصل به ظهور حضرت

است .

حال اگر این دو گروه از احادیث را کنار هم قرار دهیم به خوبى روشن مى شود که

منظور احادیث گروه دوم نیز همان فتنه اى است که در احادیث دسته اول بیان شده

است .

فتنه قبل از ظهور با ویژگى هاى خاص خود ، نه با فتنه ها و توطئه هاى داخلى

سالهاى اولیه ظهور اسلام تطبیق مى کند و نه با حمله مغول ها و نه با جنگ هاى

صلیبى که هجومهاى اولیه آن 900 سال قبل آغاز شد و فراز و نشیبهاى مختلفى را

در بر داشت . آرى این ویژگى ها تنها بر بخشى از هجوم غربى ها بر امت اسلام

منطبق است که در این اواخر اتفاق افتاد و طى آن غربى ها توانستند با هجوم همه

جانبه ، نیروهاى نظامى خود را به سرزمینهاى اسلامى کشانده و به سرعت آنان را

در یک فتنه و توطئه گرفتار نمایند و در قلب سرزمین هاى اسلامى ، ریشه یهودیان

هم پیمان خود را استوار سازند .

از پیامبر ( صلى الله علیه وآله ) روایت شده است که فرمود :

" سوگند به آن که جانم در دست اوست ، بر امت من قومى فرمانروایى کنند که اگر دم برآورند آنها را

بکشند و اگر سکوت نمایند همه چیز آنها را مباح شمرند ، اموالشان را از آنِ خود کرده و حرمت نوامیس آنان

را زیر پا گذارند . خونشان را ریخته ، و دلهاشان را مالامال از کینه و وحشت گردانند ، آنان را پیوسته

هراسان ، پریشان و بیمناک بینى . در آن روزگار گروهى از مشرق و جمعى از مغرب وارد شوند و بر امت من

فرمانروائى کنند ، پس واى بر حال ضعیفان امت من از دست آن ستم پیشگان ، و واى بر ستمگران از عذاب

الهى ، چرا که آنها نه به کوچک رحم نمایند ، و نه حرمت بزرگ و پیر را نگاه دارند ، و از هیچ کارى روى گردان

 

 صفحه : 39

 

نیستند . اندامشان اندام آدمیان ، اما دلهاشان دلهاى شیاطین است " ( 1 )

این روایت از ارتباط دو جانبه استبداد داخلى و استعمار خارجى پرده برداشته و

علت سلطه کفار شرق و غرب بر امت اسلامى را ، تجاوز حکام داخلى بر ملتهاى

مسلمان و وجود جو اختناق و سلب آزادیهاى آنان مى داند . زیرا رفتار ظالمانه ،

مردم را درصدد انتقامجوئى از حاکمان برمى آورد و درگیرى هاى داخلى ، آنان را از

مقابله با دشمن خارجى بازمى دارد ، و در نتیجه دشمن فرصت را غنیمت شمرده ،

و به بهانه رها کردن آنان از چنگ فرمانروایانِ ستمگر ، به سوى کشورهاى اسلامى

لشکر کشى مى کند . همچنانکه ناپلئون در جنگ با مصریان عمل کرد . وقتى

کشتى هاى او به ساحل مصر نزدیک شد نامه اى براى مصریان فرستاد و در آن اسلام

را ستود و نسبت به آن اظهار علاقه و دوستى کرد و انگیزه آمدن خود را نجات

مصریان از ستم پادشاهان اعلام نمود .

ناپلئون این سیاست حیله گرانه را بعد از اشغال مصر نیز همچنان ادامه داد ، تا

جائى که با پوشیدن لباس مصرى ، خود را مسلمان اعلام کرد و عید میلاد پیامبر ( صلى الله علیه وآله )

را جشن گرفت !

پس از آن کشورهاى انگلیس ، آمریکا و روسیه نیز شیوه هاى مشابهى را بکار

گرفته و ادعا کردند که آنها فقط به منظور آزاد سازى ملتهاى مسلمان مى آیند . آنان

پیوسته جهت ادامه سلطه بر سرزمینهاى اسلامى و دخالت در سرنوشتشان این

ترفند را بکار مى برند .

از پیامبر خدا ( صلى الله علیه وآله ) نقل شده که فرمودند :

" فتنه ها ادامه یابد و افرادى در دوران فتنه و ستم متولد شوند که جز آشوب چیزى نشناسند ، و زمین

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) بشارة الاسلام ص 25 ، به نقل از روضة الواعظین .

 

 

 صفحه : 40

 

چنان آکنده از ستم شود که هیچ کس جرأت نکند نام خدا را به زبان آورد . آنگاه خداوند مردى را از ذریه من

برانگیزد ، تاسرتاسر زمین را مهد عدل و داد گرداند ، همان سان که پیشینیان آنرا از ظلم و جور آکنده

بودند . " ( 1 )

این حدیث شریف بیانگر آن است که فتنه و آشوب قبل از ظهور ، در طول

نسل هاى مختلف ادامه مى یابد ، تا آنکه نسلى از مسلمانان متولد شوند که هیچ

اندیشه اى جز انحراف از دین و هیچ سیاستى جز جور و ستم در پیش نگیرند . و این

تعبیر دقیقى از ترسیم فضاى فرهنگ سلطه است که کودک مسلمان در سایه آن رشد

مى کند و از فضاى تعالیم اسلامى و فرهنگ و عدالت آن چیزى نمى داند ، مگر کسى

که خداوند وسیله هدایت و نگهدارى او را از انحراف فراهم سازد .

و معنى سخن پیامبر ( صلى الله علیه وآله ) که فرمود : " زمین آن چنان از ستم و جور آکنده شود که کسى قادر بر گفتن

" الله " نباشد . " این است که قوانین ظالمانه و سیاستهاى ستمگرانه ، تمام زوایاى

زندگى مردم را دربر مى گیرد ; بگونه اى که کسى نمى تواند بگوید : ما مسلمانیم ،

پروردگار ما خداست و او دستور داده تا ستم و بیداد را نپذیریم .

از امیر مؤمنان ( علیه السلام ) نقل شده که فرمود :

" حکومت اهل بیت پیامبر شما در آخر الزمان است و برپائى آن نشانه هائى دارد ، از جمله آنکه رومیان و

ترکان ، بى دلیل بر شما بشورند ، و نیروها علیه شما بسیج گردند و ترکها با رومیان به مخالفت برخیزند ، و

جنگ ها در زمین گسترش یابد . " ( 2 )

سخن امام ( علیه السلام ) بیانگر آن است که فتنه رومیها و ترکها و یورش آنان علیه

سرزمینهاى اسلامى ، از نشانه هاى ظهور حضرت است .

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) بحار : 51 / 68 .

( 2 ) بحار : 52 / 208 .

 

 

 صفحه : 41

 

امام در بیان نشانه هاى آخر الزمان از واژه هاى خاصى بهره گرفته است از جمله

کلمه " استثارت " . که تعبیر دقیقى است ، یعنى هجوم آنها بى منطق و با هدف سلطه

و استثمار سرزمین هاى اسلامى انجام مى شود .

و همچنین تعبیر " ترک ها و رومیها با هم اختلاف مى کنند " بدان معنى است که آنها بر سر

تقسیم نفوذ و میزان سیطره بر کشورهاى اسلامى کشمکش مى کنند ولى در دشمنى

مشترکشان با ما همچنان متحد مى مانند .

جمله دیگر حدیث یعنى " جنگ و درگیرى در زمین فزونى یابد " است . چنانکه هم

اکنون مى بینیم قاره اى نیست که جنگ و ستیز در آن نباشد ، و هیچ جنگى پایان

نمى یابد ، مگر اینکه جنگ دیگرى آغاز گردد ، همه اینها ریشه در تحریک غربى ها

دارد که با حمایت و پشتیبانى یهودیان به اجرا درمى آید . آرى آنان هرچه بتوانند

آتش جنگ را شعلهورتر مى کنند .

از پیامبر اسلام ( صلى الله علیه وآله ) نقل شده که فرمود :

" امت من توسط حاکمانش گرفتار بلایى سهمگین خواهد شد . بلایى که نظیر آن را کسى نشنیده است

بگونه اى که زمین پهناور بر آنان تنگ شود و چنان ظلم و جور فراگیر گردد که مؤمن جائى براى پناه بردن

پیدا نکند تا آنکه خداوند مردى از خاندان مرا مبعوث و در زمین قسط و عدل را بگسترد ، همانگونه که از ظلم

و جور پر شده است ، ساکنان آسمان و زمین از وى خشنود گردند . در آن زمان ، نه زمین گنجهاى درون خود

را پنهان سازد و نه آسمان از بارش پى در پى باران رحمت خویش دریغ نماید . " ( 1 ) .

حذیفة بن یمان از قول رسول خدا ( صلى الله علیه وآله ) مى گوید :

" واى بر این امت از پادشاهانى ستمگر ! چگونه مسلمانها را مى کشند و آنها را از خانه و دیارشان آواره

مى کنند ، مگر کسى که به اطاعتشان تن در دهد . در آن زمان مؤمن با تقوا به زبان ، با آنان مدارا و به دل از

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) بشارة الاسلام ص 28 از عقد الدرر سلمى .

 

 

 صفحه : 42

 

آنان گریزان است . و چون خداوند اراده فرماید که عزت اسلام را بازگرداند ، پشت هر ستمگر ستیزه جو را

خواهد شکست و اوضاع امت اسلامى را بعد از فساد اصلاح خواهد کرد که او بر هر کارى اراده کند ، قادر و

تواناست .

اى حذیفه : اگر از عمر دنیا بیش از یک روز باقى نماند ، خداوند آن را بقدرى طولانى گرداند تا مردى از

خاندان من زمام امور را بدست گرفته و اسلام را پیروز گرداند . خداوند از وعده خود تخلف نمى کند و او بر

هر چیزى تواناست " ( 1 )

آن حضرت در جایى دیگر مى فرماید :

" به سرعت زمانى فرا رسد که ملت ها را علیه شما فرا خوانند ، همچون فراخواندن گرسنگان براى

بلعیدن . در آن حال تعداد شما بسیار اما همچون کف روى سیلابید . خداوند به یقین هیبت و شکوه شما را از

دل دشمنانتان بردارد ، و در اثر دل بستن به دنیا و بیزارى از مرگ ، ضعف و سستى را به دل شما افکند . " ( 2 )

اینها روایات روشن و رسائى است که نور نبوت از آنها جلوه گر است و حال و روز

امت اسلام و دشمنان سلطه گرش را به تصویر مى کشد و مردم را به گشایش کار

بوسیله ظهور حضرت مهدى ( علیه السلام ) بشارت مى دهد .

همچنین پیامبر ( صلى الله علیه وآله ) فرمود :

" مشرکان ، مسلمانان را به خدمت خویش گمارده و آنان را در شهرها به فروش رسانند ، و هیچ کس بر

این کار ناپسند اعتراض نکند . این بلا و آزمایش همچنان تداوم یابد تا همه ناامید ، مأیوس و بدبین شده و

تصور کنند که گشایشى بر آنان نخواهد بود ، در این هنگام خداوند مردى از پاکان عترت من و از نیکان

ذریه ام برانگیزد ، مردى دادگستر ، خجسته و پاک که ذره اى ( از دستورات اسلام ) فروگذار نکند و خداوند

دین ، قرآن ، اسلام و مسلمانان را به وسیله او عزیز و سربلند و شرک و مشرکین را ذلیل و زبون سازد ، وى

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) بشارة الاسلام ص 29 به نقل از ینابیع المودة .

( 2 ) الملاحم والفتن ص 129 .

 

 

 صفحه : 43

 

پیوسته از خدا پروا دارد و در اجراى حکم او فریب خویشاوند را نخورد ، سنگ روى سنگ نگذاشته ، و

عمارتى براى خویش بنا نکند و در زمان فرمانروایى خود بر کسى تازیانه نزند مگر جهت اجراى حد

شرعى . خداوند متعال تمام سنت هاى غلط و نامشروع را بوسیله او محو و نابود ساخته و تمام فتنه ها را از

بین برد ، درهاى حق به وسیله او گشوده و درهاى باطل بوسیله او بسته شود . خداوند هر مسلمان دربندى را

در هر کجا توسط او به دیارش بازگرداند . " ( 1 )

این حدیث فضائى دردناک از استضعاف ، خرید و فروش و اسارت مسلمانان در

دیگر سرزمین ها را ترسیم مى نماید . و این تصویر به مسلمانانى اختصاص ندارد که

با حقارت در خدمت مشرکان و براى آنها کار مى کنند ، بلکه نمایشگر فاجعه بزرگ

خرید و فروش و اسارت و کوچاندن مسلمانان بدست مشرکان عالم است !

اما همین روایت در اوج یأس و درماندگى مسلمانان ، ظهور منجى عالم بشریت

حضرت مهدى موعود ارواحنا فداه را بشارت مى دهد .

* *

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) الملاحم والفتن ص 108 .

 

 

 صفحه : 44

 

 

 صفحه : 45

فتنه شرق و غرب علیه مسلمانان

واژه " فتنه " در قرآن کریم و احادیث به دو معنى عام و خاص آمده است .

معنى عام آن عبارت از هر امتحان و آزمایشى است که براى انسان پیش آید ،

خواه از ناحیه خود انسان باشد یا از ناحیه شیطان و یا از سوى مردم و خواه انسان از

امتحان ، کامیاب و روسفید بیرون آید و از گرفتارى برهد و یا در آن سقوط کند .

اما معنى خاص آن عبارت از حوادث و پیشامدهایى است که مسلمانان را از

زاویه اعتقادى در بوته امتحان قرار دهد . فتنه هائى که پیامبر ( صلى الله علیه وآله ) نسبت به آن هشدار

داده به همین معناست .

اصحاب پیامبر و تابعین ( 1 ) علیرغم اختلاف هاى اعتقادى ، روایات متعددى

نقل کرده اند که بر اساس آن پیامبر اکرم ( صلى الله علیه وآله ) مردم را از فتنه ها و دسیسه هاى بعد از

خود برحذر داشته است .

در میان صحابه " حذیفة بن یمان " با احادیث مربوط به این فتنه ها بیش از

دیگران آشنا است ، چرا که او تمام سعى خود را به کار بست تا وقایع مربوط به آنرا

از رسول خدا سؤال کرده و ثبت و ضبط نماید . به همین خاطر بسیارى از روایات

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) تابعین به مسلمانانى گفته مى شود که در صدر اسلام موفق به درک محضر رسول خدا نشدند و

مطالب اسلام را از صحابه پیامبر گرفته اند .

 

 

 صفحه : 34

 

مربوط به " فتنه ها " توسط حذیفه از پیامبر خدا ( صلى الله علیه وآله ) یا از امیر المؤمنین ( علیه السلام ) نقل شده

است . حذیفه از اصحاب خاص امیر المؤمنین نیز به حساب مى آمد . او مى گوید :

" تا روز قیامت هیچ گروه توطئه گرى نیست که تعدادشان به سیصد تن برسد مگر آنکه اگر بخواهم نام

سردستگان و نام پدران و محل سکونتشان را بیان کنم ، همه این اطلاعات ، از آموخته هاى رسول خدا ( صلى الله علیه وآله )

به من است . "

و مى گوید :

" اگر تمام آنچه را که مى دانستم براى شما بازگو مى کردم ، مرا تا شب مهلت نمى دادید " ( 1 )

یعنى مرا فوراً مى کشتید و منتظر تاریکى شب نمى شدید .

از این حدیث روشن مى شود که مردم بعد از وفات پیامبر ( صلى الله علیه وآله ) گرفتار فتنه

مى شوند .

توجه فراوان مسلمانان به احادیث فتنه ها ، به جایى رسید که گاهى احادیث

مربوط به حضرت مهدى ( علیه السلام ) را تحت الشعاع خود قرار داد ، زیرا پیامبر خبر داده که

امت از فتنه رها نخواهد شد مگر بدست حضرت مهدى ( علیه السلام ) . از این رو نویسندگان

کتابها و مجموعه هاى حدیثى ، فصلهائى را تحت عنوان " فتنه ها و جنگ هاى مهم "

که پیامبر از وقوع آنها خبر داده ، تدوین نموده اند .

همچنانکه عده اى از راویان و دانشمندان اسلامى کتابهائى را به صورت مستقل

در این باره تألیف نموده و روایات مربوط به آن را گرد آورده اند .

تعداد این فتنه ها در کلام پیامبر خدا ( صلى الله علیه وآله ) ، متفاوت است . در بعضى پنج فتنه و در

برخى چهار یا شش یا هفت و یا بیشتر ذکر شده است .

علت این اختلاف ، آن است که حضرت ، گاهى فتنه هاى داخلى را مى شمردند

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) نسخه خطى ابن حماد ص 1 - 2 .

 

 

 صفحه : 35

 

و گاهى فتنه هاى خارجى را . یا آنکه فتنه ها را بر اساس تأثیرى که بر مسلمانان

مى گذارد توصیف مى کردند .

بررسى تعداد فتنه ها و یا انطباق آنها با تاریخ مسلمانان مهم نیست بلکه مهم ،

شناخت آخرین فتنه اى است که همه معتقدند با ظهور حضرت مهدى ( علیه السلام ) آشکار

خواهد شد . در احادیث ، ویژگى هاى این فتنه بسیار شبیه به توطئه اخیر غربى ها

است که در ابتداى قرن حاضر دشوارى ها و مصیبت هاى بسیارى را بر ملل مسلمان

وارد کرده است ، چرا که غربى ها در داخل سرزمین هاى اسلامى با ما جنگیده و بر

ثروت و سرنوشت ما مسلط گشته اند و شرقى ها نیز در این توطئه با آنان همکارى

کرده و بخشى از سرزمین مسلمانان را تصرف و آثار اسلام را از آن محو ساخته و آن

را تحت فرمانروائى خود درآورده اند .

اینها نمونه هایى از احادیث است :

از پیامبر اکرم ( صلى الله علیه وآله ) نقل شده که فرمود : " چهار فتنه و آشوب بر امت من وارد شود که در فتنه اول ، خونها

جارى و در دومى ، خونها جارى و اموال پایمال و در فتنه سوم ، خونها جارى ، اموال پایمال و نوامیس مردم

هتک شوند . اما فتنه چهارم فتنه اى کور و کر و فراگیر است و همچون کشتى گرفتار در دریاى متلاطم راهى

براى نجات آن دیده نشود و مردم پناهنگاهى نیابند . آن فتنه از شام آغاز شود و عراق را فرا گیرد . سرتاسر

جزیره را درهم کوبیده و بلا و گرفتارى ، مردم را همچون پوست دباغى شده کند ، هیچ کس نمى تواند بگوید :

بس کنید و دست نگهدارید ! اگر آن فتنه را از ناحیه اى برطرف سازند از ناحیه اى دیگر سربرآورد " ( 1 )

و در روایتى آمده است :

" زمانى که فتنه فلسطین رخ دهد ، وضع شام همچون آب درون مشک آشفته شود و چون وقت پایانش

فرا رسد ، پایان پذیرد . در حالى که شما جماعتى پشیمان و اندکید . " ( 2 )

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) الملاحم والفتن ص 17 .

( 2 ) ابن حماد ص 63 . به این ماجرا در بخش " نقش یهود در عصر ظهور " خواهیم پرداخت .

 

 

 صفحه : 36

 

و در روایتى دیگر مى گوید :

" آن فتنه و آشوب ، شام را احاطه مى کند و عراق را دربرمى گیرد ، و جزیره را در هم مى کوبد . " ( 1 )

و در روایتى چنین آمده :

" آنگاه فتنه اى پدید آید که هر چه سخن از پایان آن رود ادامه یابد ، هیچ خانه اى باقى نماند مگر آنکه

فتنه داخل آن شود ، و هیچ مسلمانى نماند مگر آنکه سیلى آن را بر صورت خود لمس کند تا آنکه مردى از

خاندان من ظهور نماید " ( 2 )

براى این فتنه که به گفته تمام احادیث ، آخرین فتنه قبل از ظهور است ،

ویژگى هاى گوناگونى بیان شده که توجه به آنها از اهمیت خاصى برخوردار است :

اول : روایات فتنه قبل از ظهور در منابع شیعه و سنى به شکلى مطرح شده که به

آن " تواتر اجمالى " گفته مى شود . یعنى اگر چه الفاظ در این روایتها با یکدیگر

متفاوتند اما همه آنها با وجود راویان متعدد ، معنى و منظور واحدى را بیان مى کنند

بطورى که با کمى دقت و تأمل ، این اطمینان حاصل مى شود که محتواى این

احادیث را پیامبر خدا ( صلى الله علیه وآله ) و اهل بیت وى ( علیهم السلام ) بیان فرموده اند .

دوم : این فتنه ، همه زوایاى فرهنگى و اقتصادى مسلمانان را دربر مى گیرد تا

جائى که تمام چیزهاى حرام ، حلال شمرده مى شود و در روایت دیگر مردم آن

زمان به " صماء ، عمیاء " یعنى کَر و کور توصیف شده اند ، یعنى سخنى نمى شنوند

تا بتوان با گفتگو آنها را از کارى دور کرد ، و نمى بینند که بین این و آن فرق بگذارند ،

این فتنه عمومى وارد هر خانه اى شده و بر شخصیت هر مسلمانى ضربه مى زند ، و

جامعه مسلمین را همچون کشتى گرفتار شده در طوفان دستخوش امواج شدید

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) ابن حماد ص 9 .

( 2 ) ابن حماد ص 10 .

 

 

 صفحه : 37

 

حوادث مى کند . کسى در برابر خطر این فتنه نسبت به دین خود و خانواده اش

پناهگاهى نمى یابد و از جور فرمانروایان ستم پیشه و دار و دسته شان محل امنى

باقى نمى ماند !

سوم : نقطه شروع این فتنه ، منطقه شام است . به همین جهت دشمنان ، آنجا را

" مهد گسترش تمدن " مى نامند و سنگ بناى کشور اسرائیل را در آن ایجاد مى کنند .

در روایتى دیگر از عبارت " احاطه بر شام " استفاده شده یعنى این فتنه ابتدا شام

را در برمى گیرد و سپس به دیگر سرزمینهاى اسلامى کشیده مى شود .

روایتى دیگر نام " فتنه فلسطین " بر آن نهاده که موج این فتنه ، بر ساکنان منطقه

شام بیش از دیگران تأثیرگذار خواهد بود .

چهارم : این فتنه مدت طولانى ادامه مى یابد و راه حلها برایش سودمند واقع

نمى شود زیرا فتنه ، فتنه اى است با ابعاد فرهنگى و عمیق تر از آن که از طریق ترمیم

و اصلاح ، چاره جوئى شود . از سوى دیگر موج مقاومت مردم و موج دشمنى

دشمنان سبب از هم گسیختن تمام راه هاى مسالمت آمیز مى گردد .

چنانکه در روایت آمده :

" از ناحیه اى دست به کار اصلاح آن نشوند مگر آنکه از سوى دیگر گسسته شود " .

و در روایت دیگر آمده :

" از جانبى چاره جوئى نکنند مگر آنکه از سوى دیگر گسسته شود " .

معناى هر دو روایت یکى است ، زیرا این فتنه فقط با قیامى که زمینه ساز

حکومت حضرت مهدى ( علیه السلام ) است و سپس با ظهور آن حضرت ارواحنا فداه خاتمه

خواهد یافت .

تعداد زیادى از روایات با صراحت بیان کرده اند که آن فتنه ، آخرین فتنه قبل از

ظهور و متصل به ظهور حضرت است و برخى روایات آن را بطور واضح فتنه متصل

 

 صفحه : 38

 

به ظهور معرفى نکرده اند ، بلکه از آن بعنوان آخرین فتنه تعبیر نموده اند ، اما

مشخصاتى که برایش شمرده اند ، همان ویژگیهاى فتنه متصل به ظهور حضرت

است .

حال اگر این دو گروه از احادیث را کنار هم قرار دهیم به خوبى روشن مى شود که

منظور احادیث گروه دوم نیز همان فتنه اى است که در احادیث دسته اول بیان شده

است .

فتنه قبل از ظهور با ویژگى هاى خاص خود ، نه با فتنه ها و توطئه هاى داخلى

سالهاى اولیه ظهور اسلام تطبیق مى کند و نه با حمله مغول ها و نه با جنگ هاى

صلیبى که هجومهاى اولیه آن 900 سال قبل آغاز شد و فراز و نشیبهاى مختلفى را

در بر داشت . آرى این ویژگى ها تنها بر بخشى از هجوم غربى ها بر امت اسلام

منطبق است که در این اواخر اتفاق افتاد و طى آن غربى ها توانستند با هجوم همه

جانبه ، نیروهاى نظامى خود را به سرزمینهاى اسلامى کشانده و به سرعت آنان را

در یک فتنه و توطئه گرفتار نمایند و در قلب سرزمین هاى اسلامى ، ریشه یهودیان

هم پیمان خود را استوار سازند .

از پیامبر ( صلى الله علیه وآله ) روایت شده است که فرمود :

" سوگند به آن که جانم در دست اوست ، بر امت من قومى فرمانروایى کنند که اگر دم برآورند آنها را

بکشند و اگر سکوت نمایند همه چیز آنها را مباح شمرند ، اموالشان را از آنِ خود کرده و حرمت نوامیس آنان

را زیر پا گذارند . خونشان را ریخته ، و دلهاشان را مالامال از کینه و وحشت گردانند ، آنان را پیوسته

هراسان ، پریشان و بیمناک بینى . در آن روزگار گروهى از مشرق و جمعى از مغرب وارد شوند و بر امت من

فرمانروائى کنند ، پس واى بر حال ضعیفان امت من از دست آن ستم پیشگان ، و واى بر ستمگران از عذاب

الهى ، چرا که آنها نه به کوچک رحم نمایند ، و نه حرمت بزرگ و پیر را نگاه دارند ، و از هیچ کارى روى گردان

 

 صفحه : 39

 

نیستند . اندامشان اندام آدمیان ، اما دلهاشان دلهاى شیاطین است " ( 1 )

این روایت از ارتباط دو جانبه استبداد داخلى و استعمار خارجى پرده برداشته و

علت سلطه کفار شرق و غرب بر امت اسلامى را ، تجاوز حکام داخلى بر ملتهاى

مسلمان و وجود جو اختناق و سلب آزادیهاى آنان مى داند . زیرا رفتار ظالمانه ،

مردم را درصدد انتقامجوئى از حاکمان برمى آورد و درگیرى هاى داخلى ، آنان را از

مقابله با دشمن خارجى بازمى دارد ، و در نتیجه دشمن فرصت را غنیمت شمرده ،

و به بهانه رها کردن آنان از چنگ فرمانروایانِ ستمگر ، به سوى کشورهاى اسلامى

لشکر کشى مى کند . همچنانکه ناپلئون در جنگ با مصریان عمل کرد . وقتى

کشتى هاى او به ساحل مصر نزدیک شد نامه اى براى مصریان فرستاد و در آن اسلام

را ستود و نسبت به آن اظهار علاقه و دوستى کرد و انگیزه آمدن خود را نجات

مصریان از ستم پادشاهان اعلام نمود .

ناپلئون این سیاست حیله گرانه را بعد از اشغال مصر نیز همچنان ادامه داد ، تا

جائى که با پوشیدن لباس مصرى ، خود را مسلمان اعلام کرد و عید میلاد پیامبر ( صلى الله علیه وآله )

را جشن گرفت !

پس از آن کشورهاى انگلیس ، آمریکا و روسیه نیز شیوه هاى مشابهى را بکار

گرفته و ادعا کردند که آنها فقط به منظور آزاد سازى ملتهاى مسلمان مى آیند . آنان

پیوسته جهت ادامه سلطه بر سرزمینهاى اسلامى و دخالت در سرنوشتشان این

ترفند را بکار مى برند .

از پیامبر خدا ( صلى الله علیه وآله ) نقل شده که فرمودند :

" فتنه ها ادامه یابد و افرادى در دوران فتنه و ستم متولد شوند که جز آشوب چیزى نشناسند ، و زمین

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) بشارة الاسلام ص 25 ، به نقل از روضة الواعظین .

 

 

 صفحه : 40

 

چنان آکنده از ستم شود که هیچ کس جرأت نکند نام خدا را به زبان آورد . آنگاه خداوند مردى را از ذریه من

برانگیزد ، تاسرتاسر زمین را مهد عدل و داد گرداند ، همان سان که پیشینیان آنرا از ظلم و جور آکنده

بودند . " ( 1 )

این حدیث شریف بیانگر آن است که فتنه و آشوب قبل از ظهور ، در طول

نسل هاى مختلف ادامه مى یابد ، تا آنکه نسلى از مسلمانان متولد شوند که هیچ

اندیشه اى جز انحراف از دین و هیچ سیاستى جز جور و ستم در پیش نگیرند . و این

تعبیر دقیقى از ترسیم فضاى فرهنگ سلطه است که کودک مسلمان در سایه آن رشد

مى کند و از فضاى تعالیم اسلامى و فرهنگ و عدالت آن چیزى نمى داند ، مگر کسى

که خداوند وسیله هدایت و نگهدارى او را از انحراف فراهم سازد .

و معنى سخن پیامبر ( صلى الله علیه وآله ) که فرمود : " زمین آن چنان از ستم و جور آکنده شود که کسى قادر بر گفتن

" الله " نباشد . " این است که قوانین ظالمانه و سیاستهاى ستمگرانه ، تمام زوایاى

زندگى مردم را دربر مى گیرد ; بگونه اى که کسى نمى تواند بگوید : ما مسلمانیم ،

پروردگار ما خداست و او دستور داده تا ستم و بیداد را نپذیریم .

از امیر مؤمنان ( علیه السلام ) نقل شده که فرمود :

" حکومت اهل بیت پیامبر شما در آخر الزمان است و برپائى آن نشانه هائى دارد ، از جمله آنکه رومیان و

ترکان ، بى دلیل بر شما بشورند ، و نیروها علیه شما بسیج گردند و ترکها با رومیان به مخالفت برخیزند ، و

جنگ ها در زمین گسترش یابد . " ( 2 )

سخن امام ( علیه السلام ) بیانگر آن است که فتنه رومیها و ترکها و یورش آنان علیه

سرزمینهاى اسلامى ، از نشانه هاى ظهور حضرت است .

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) بحار : 51 / 68 .

( 2 ) بحار : 52 / 208 .

 

 

 صفحه : 41

 

امام در بیان نشانه هاى آخر الزمان از واژه هاى خاصى بهره گرفته است از جمله

کلمه " استثارت " . که تعبیر دقیقى است ، یعنى هجوم آنها بى منطق و با هدف سلطه

و استثمار سرزمین هاى اسلامى انجام مى شود .

و همچنین تعبیر " ترک ها و رومیها با هم اختلاف مى کنند " بدان معنى است که آنها بر سر

تقسیم نفوذ و میزان سیطره بر کشورهاى اسلامى کشمکش مى کنند ولى در دشمنى

مشترکشان با ما همچنان متحد مى مانند .

جمله دیگر حدیث یعنى " جنگ و درگیرى در زمین فزونى یابد " است . چنانکه هم

اکنون مى بینیم قاره اى نیست که جنگ و ستیز در آن نباشد ، و هیچ جنگى پایان

نمى یابد ، مگر اینکه جنگ دیگرى آغاز گردد ، همه اینها ریشه در تحریک غربى ها

دارد که با حمایت و پشتیبانى یهودیان به اجرا درمى آید . آرى آنان هرچه بتوانند

آتش جنگ را شعلهورتر مى کنند .

از پیامبر اسلام ( صلى الله علیه وآله ) نقل شده که فرمود :

" امت من توسط حاکمانش گرفتار بلایى سهمگین خواهد شد . بلایى که نظیر آن را کسى نشنیده است

بگونه اى که زمین پهناور بر آنان تنگ شود و چنان ظلم و جور فراگیر گردد که مؤمن جائى براى پناه بردن

پیدا نکند تا آنکه خداوند مردى از خاندان مرا مبعوث و در زمین قسط و عدل را بگسترد ، همانگونه که از ظلم

و جور پر شده است ، ساکنان آسمان و زمین از وى خشنود گردند . در آن زمان ، نه زمین گنجهاى درون خود

را پنهان سازد و نه آسمان از بارش پى در پى باران رحمت خویش دریغ نماید . " ( 1 ) .

حذیفة بن یمان از قول رسول خدا ( صلى الله علیه وآله ) مى گوید :

" واى بر این امت از پادشاهانى ستمگر ! چگونه مسلمانها را مى کشند و آنها را از خانه و دیارشان آواره

مى کنند ، مگر کسى که به اطاعتشان تن در دهد . در آن زمان مؤمن با تقوا به زبان ، با آنان مدارا و به دل از

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) بشارة الاسلام ص 28 از عقد الدرر سلمى .

 

 

 صفحه : 42

 

آنان گریزان است . و چون خداوند اراده فرماید که عزت اسلام را بازگرداند ، پشت هر ستمگر ستیزه جو را

خواهد شکست و اوضاع امت اسلامى را بعد از فساد اصلاح خواهد کرد که او بر هر کارى اراده کند ، قادر و

تواناست .

اى حذیفه : اگر از عمر دنیا بیش از یک روز باقى نماند ، خداوند آن را بقدرى طولانى گرداند تا مردى از

خاندان من زمام امور را بدست گرفته و اسلام را پیروز گرداند . خداوند از وعده خود تخلف نمى کند و او بر

هر چیزى تواناست " ( 1 )

آن حضرت در جایى دیگر مى فرماید :

" به سرعت زمانى فرا رسد که ملت ها را علیه شما فرا خوانند ، همچون فراخواندن گرسنگان براى

بلعیدن . در آن حال تعداد شما بسیار اما همچون کف روى سیلابید . خداوند به یقین هیبت و شکوه شما را از

دل دشمنانتان بردارد ، و در اثر دل بستن به دنیا و بیزارى از مرگ ، ضعف و سستى را به دل شما افکند . " ( 2 )

اینها روایات روشن و رسائى است که نور نبوت از آنها جلوه گر است و حال و روز

امت اسلام و دشمنان سلطه گرش را به تصویر مى کشد و مردم را به گشایش کار

بوسیله ظهور حضرت مهدى ( علیه السلام ) بشارت مى دهد .

همچنین پیامبر ( صلى الله علیه وآله ) فرمود :

" مشرکان ، مسلمانان را به خدمت خویش گمارده و آنان را در شهرها به فروش رسانند ، و هیچ کس بر

این کار ناپسند اعتراض نکند . این بلا و آزمایش همچنان تداوم یابد تا همه ناامید ، مأیوس و بدبین شده و

تصور کنند که گشایشى بر آنان نخواهد بود ، در این هنگام خداوند مردى از پاکان عترت من و از نیکان

ذریه ام برانگیزد ، مردى دادگستر ، خجسته و پاک که ذره اى ( از دستورات اسلام ) فروگذار نکند و خداوند

دین ، قرآن ، اسلام و مسلمانان را به وسیله او عزیز و سربلند و شرک و مشرکین را ذلیل و زبون سازد ، وى

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) بشارة الاسلام ص 29 به نقل از ینابیع المودة .

( 2 ) الملاحم والفتن ص 129 .

 

 

 صفحه : 43

 

پیوسته از خدا پروا دارد و در اجراى حکم او فریب خویشاوند را نخورد ، سنگ روى سنگ نگذاشته ، و

عمارتى براى خویش بنا نکند و در زمان فرمانروایى خود بر کسى تازیانه نزند مگر جهت اجراى حد

شرعى . خداوند متعال تمام سنت هاى غلط و نامشروع را بوسیله او محو و نابود ساخته و تمام فتنه ها را از

بین برد ، درهاى حق به وسیله او گشوده و درهاى باطل بوسیله او بسته شود . خداوند هر مسلمان دربندى را

در هر کجا توسط او به دیارش بازگرداند . " ( 1 )

این حدیث فضائى دردناک از استضعاف ، خرید و فروش و اسارت مسلمانان در

دیگر سرزمین ها را ترسیم مى نماید . و این تصویر به مسلمانانى اختصاص ندارد که

با حقارت در خدمت مشرکان و براى آنها کار مى کنند ، بلکه نمایشگر فاجعه بزرگ

خرید و فروش و اسارت و کوچاندن مسلمانان بدست مشرکان عالم است !

اما همین روایت در اوج یأس و درماندگى مسلمانان ، ظهور منجى عالم بشریت

حضرت مهدى موعود ارواحنا فداه را بشارت مى دهد .

* *

پاورقى ----------------------------------

( 1 ) الملاحم والفتن ص 108 .

 

 

 صفحه : 44

 

 

 صفحه : 45




:: برچسب‌ها:

نویسنده : علی
تاریخ : ۱۳٩۳/۳/۱٥